اقدام پژوهی

اقدام پژوهی

ضرورت و نیاز به اقدام پژوهی برای معلمان در اکثر تحقیقات ثابت شده است. با وجود این  برخی از تحقیقات، حاکی از عدم اثر بخشی اینگونه آموزش ها می باشند.

 

اقدام پژوهی به دلیل داشتن هزینه های بالا، اتلاف وقت ادارات ومعلمان، ناکارآمدی روش های آموزش، عدم تناسب محتوای دوره با نیازهای معلمان، به روز نبودن، مناسب  نبودن زمان و مکان آموزش ها واجبار به ترک محل خدمت، ممکن است اثر بخشی لازم را نداشته باشند.

اقدام پژوهی معلمان

با گسترش فزاينده علوم وفنون و لزوم تغييرات سريع در برنامه ها ی درسی مدارس در عصر كنونی، روزآمدی معلمان يكی از دغدغه های اصلی نظام تعليم و تربيت به شمار می رود. از آنجا كه رويكردهای سنتی قادر به برآورده ساختن تمامی نيازهای آموزشی معلمان نيست، بهره گيری از اقدام پژوهی می تواند بسياری از موانع و مشكلات شيوه ی سنتی اقدام پژوهی معلمان از جمله كاهش ساعات حضور معلمان در مدرسه و اختلال در برنامه كار مدارس، همگام نبودن آموزش با تغييرات كتب درسی، محدوديت های زمانی و مكانی و غيره را برطرف و راه را برای پيدايش شيوه های نوين اقدام پژوهی معلمان هموار نمايد .

اقدام پژوهی معلمان

در رابطه ضرورت اقدام پژوهی معلمان می توان با فراهم آوردن امكانات، تجهيزات و زير ساخت های مورد نياز، دوره های پژوهش در عمل يا  مجازی مبتنی بر شبكه را برقرار نمود تا معلمان در هر زمان و مكان به برنامه ها ی آموزشی دسترسی داشته باشند، اطلاعات مورد نياز به طور سريع و به موقع و همگام با تغييرات در اختيار معلمان قرار گرفته و فرصت های سازمان يافته به منظور بازآموزی، ارتقاء و كسب دانش و مهارت های جديد و به روز برای آنان فراهم آيد. اين كار می تواند زمينه ی پرورش حرفه ای مستمر معلمان را مهيا سازد.

با توجه به مشکلات وضعیت موجود مانند کمبود فضا و امکانات آموزشی، پایین بودن کیفیت آموزش، عدم دسترسی به امکانات آموزشی یکسان برای همه معلمان و همچنین با توجه به اینکه توسعه کمی و کیفی علوم و تکنولوژی همراه با نیازهای آموزشی گوناگون، مستلزم پا فراتر نهادن از مرزهای آموزش های سنتی است، عدم پاسخ گویی به این نیازها، منجر به کاهش توسعه اقتصادی – فرهنگی کشور شده و مشکلات عدیده ای را برای کشور در پی خواهد داشت( زمانی و مقدسی،1377 :171).

 

بنابر این ضروری است که تحقیقات جدی در این زمینه آغاز گردد و با استقرار یک  نظام مفید پژوهش در عمل بتوانیم با سرعت، دقت و کیفیت بهتری آموزش مداوم اقدام پژوهی معلمان را در کشور پیش ببریم.

اهمیت اقدام پژوهی

استفاده از اقدام پژوهی موجب افزایش کیفیت آموزشی، اطلاع رسانی دقیق و منطبق بر علوم روز، ارائه خدمات آموزشی به افرادی که به علت مسافت زیاد و یا مشغله های مختلف امکان حضور در کلاس را ندارند، و ایجاد فرصت های آموزشی مادام العمر برای معلمان را در پی خواهد داشت.

اقدام پژوهی املا

لذا با توجه به قابلیت های پژوهش در عمل، مطالعه نگرش معلمان در رابطه با این شیوه ی آموزشی، می تواند به ایجاد تغییرات مطلوب در زمینه ی اقدام پژوهی معلمان کمک مؤثری کند.

اهداف نگارش

اهداف جزیی نگارش اقدام پژوهی از دیدگاه معلمان:

  1. نشان دادن تأثیر محدودیت های اقدام پژوهی
  2. روشن ساختن نارسایی های اقدام پژوهی
  3. روشن ساختن میزان علاقه مندی معلمان به شرکت در دوره های عمومی و اختصاصی اقدام پژوهی
  4. ارائه پيشنهاداتی به برنامه ريزان و مسئولان اقدام پژوهی برای سازماندهی بهتر دوره های آموزشی

طرح مسئله

  1. محدودیت های نگارش اقدام پژوهی تا چه اندازه در شرکت مؤثر معلمان دراین دوره ها تأثیر دارند؟
  2. نگارش اقدام پژوهی تا چه اندازه می توانند نیازهای آموزشی معلمان برآورده سازند؟
  3. نگارش اقدام پژوهی تا چه اندازه می توانند محدودیت های آموزش های را برطرف سازند؟
  4. معلمان تا چه اندازه مایل به شرکت در دوره های عمومی و اختصاصی اقدام پژوهی می باشند؟

فرضیه های تحقیق

  1. نگارش اقدام پژوهی تا  حد زیادی شرکت مؤثر معلمان دراین دوره ها را محدود می کند.
  2. نگارش اقدام پژوهی می توانند تا حد زیادی محدودیت های دوره های آموزش  را برطرف سازند.
  3. معلمان به شرکت در دوره های عمومی و اختصاصی اقدام پژوهی علاقه مند می باشند.
  4. معلمان به شرکت در نگارش اقدام پژوهی  به عنوان یکی از شیوه های آموزش گرایش زیادی دارند.

مستندات در اقدام پژوهی

اصولاً اقدام پژوهی به منظور ارائه اطلاعات جدید که فراتر از دانش موجود در زمینه ی مورد تحقیق است، انجام می شود. بنابراین اقدام پژوهی برای دستیابی به این هدف باید با گستره ی دانش موجود آشنا باشد. نیل به این هدف فقط با مطالعه ی منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق امکان پذیر است( دلاور، 1375).

 

تحولات فزاینده در زمینه ی دانش تکنولوژی نیازهای آموزشی جدیدی را برای مشاغل مختلف بوجود می آورند که تحصیلات رسمی و دانشگاهی به تنهایی پاسخ گو نبوده و در نتیجه به انواع دیگر آموزش از جمله اقدام پژوهی نیاز می باشد. اقدام پژوهی در حقیقت دانش جدیدی را در سبد آموزش های قبلی دانش آموختگان قرار داده و آنان را به همراه پیشرفت علوم و فنون پیش می برد و لذا توسعه این آموزش ها در بهبود کیفیت نظام آموزشی اثر مطلوب خود را به جا می گذارد. تولید علم  تغییر در فناوری واهداف سازمان ها را به دنبال دارد. مدارس نیز به عنوان سازمان های اجتماعی هرروز بیشتراز دیروز نیازمند همگام شدن با تغییرات علمی هستند، بنابراین معلمان وسایر معلمان نظام تعلیم وتربیت نیازمند شرکت در جشنواره معلم پژوهنده می باشند.

 

تعریف اقدام پژوهی 

     كيميل وايلز (1967) اقدام پژوهی را "كوششی برای ارتقای شايستگی كاركنان آموزشی از طريق دوره‌های آموزش كلاس‌های بازآموزی، نشست‌ها و گروه‌های تحقيق، بازديدها، سخنرانی ‌ها و اصلاح وضع كاركنان"  تعريف می ‌كند.

اقدام پژوهی را جزئی از آموزش های مداوم می ‌توان تصور كرد كه افراد برای ايفای نقش مؤثر در روابط شغلی و بطور كلی روابط اجتماعی به آن نيازمندند. اين نيازمندی بويژه با پيشرفت های فناوری و خودكاری بطورعام و گسترش فناوری ‌های اطلاعاتی بطور خاص روز به روز بيشتر می ‌شود.

اقدام پژوهی عموماً مسئله محور یا مشکل محور است. بدین معنا که با شناسایی مسائل و مشکلات موجود در عملکرد افراد و در راستای انجام وظایف محوله، آموزش های خاصی به افراد ارائه می شود تا نقایص موجود بر طرف گردد و با این همه باید خاطر نشان شود که توسعه معلمان بدون اقدام پژوهی امکان پذیر نمی باشد.

دوره‌ی ضمن خدمت به ‌هر صورت كه اجرا گردد (بلندمدت، كوتاه‌مدت، غير، ، قبل از شروع يا در حين انجام كار) در صورتی كه مبتنی بر نيازها و پيش‌داشته‌های كاركنان باشد به كسب دانش، مهارت و نگرش بالاتر و رشد فكری، حرفه‌ای و شخصيتی كاركنان منجر خواهد شد.

 

چگونگی تاثیر اقدام پژوهی

     اقدام پژوهی، کارآمدترین ابزار و قویترین فرایند موجود برای انتقال دانش و مهارت به نیروی انسانی و تقویت آنان برای انجام وظایف می باشد. با توجه به تغییر و تحولات روزمره و پیشرفت علوم و فنون فناوری و نیز تعدد مشاغل و حرف و برای جلوگیری از اتلاف منابع، آموزش معلمان از اهمیت ویژه ای برخوردار است و اجرای آن نیاز به برنامه ریزی و مطالعه دقیق براساس نیازهای آموزشی معلمان دارد(طالبی ، 1385: 14).

 

برای اینکه نیروهای انسانی شاغل در سازمان ها روزآمد باشند  باید به طور مداوم آموزش  ببینند.آموزش معلمان از مهمترین عوامل بهبود نظام وفعالیت های هر سازمان است. در ژاپن آموزشی كه افراد در دانشگاه فرا می ‌گيرند، تنها 15 درصد آن در حين كار مورد استفاده قرار می ‌گيرد و 85 درصد آموزش ضمن كار تأمين می ‌گردد. هيچ مدرك علمی پس از گذشت پنج‌سال ارزش ندارد مگر آنكه تجديد نظر شده ‌باشد يعنی هماهنگ با علم روز شده ‌باشد(شاهانی ، 1377 :24).

 

اهداف

 اهداف آموزشی معلمان را می ‌توان در سه مقو‌‌له‌ی فردی، اجتماعی و سازمانی دسته‌بندی  نمود:

  • فردی

 رشد و توسعه استعدادهای فردی، شناسائی رغبت‌ها، تغييرو بهبود نگرش و افزايش رضايت مندی و سرانجام آمادگی برای خود شكوفائی و خودسازی و بهره‌مندی از حيات فردی.

  • سازمانی
  • به ‌روز آوردن دانش، تخصص و مهارت‌های شغلی و بهبود روش‌های انجام كار.
  • افزايش كمی و كيفی خدمات، توليدات، ايجاد روحيه ی همكاری و همزيستی سازمانی در كاركنان.
  • بهبود روحيه افراد و بالابردن رضايت شغلی، تقليل غيبت‌ها و ترك خدمت.
  • افزايش آگاهی و انعطاف‌ پذيری در استفاده از روش‌ها و امكانات و وسايل جديد.
  • به ‌وجود آوردن امكان تغيير شغل.
  • تسهيل شرايط و كاهش هزينه‌ها.
  • آشنا ساختن كاركنان با حقوق و امتيازات شغلی و اهداف و خط مشی سازمانی.
  • افزايش تعهد و حس مسئوليت‌پذيری و تلاش برای بهبود عملكرد و كارآيی سازمان.
  • اجتماعی

دوریس، (1985) اظهار می ‌كند كه در برنامه‌ريزی دوره‌ها و برنامه‌های رشد كاركنان تعيين نيازهای اوليه معلمان ضروری بوده و يك برنامه ی خوب مشخص می ‌كند كه معلمان نياز دارند بدانند چگونه :

  • منابع تدريس تخصصی (ويژه) را بدست آورند.
  • از ابداعات با تكنولوژی بالا مثل دسترسی به برنامه‌های ويژه استفاده كنند.
  • تجهيزات و منابع مالی اضافی بدست آورند.
  • جامعه را به‌عنوان يك منبع آموزشی درگير كنند.
  • با والدين، استادان هم ‌پايه و هم ‌مرتبه و اعضای جامعه ارتباط مؤثر برقرار كنند.

روش های اقدام پژوهی معلمان

     طیف گسترده ای از مکانیزم های اقدام پژوهی توسط کشورهای مختلف تجربه شده است. استراتژی ها و مکانیزم های مورد استفاده در یک کشور تا حدود زیادی تابع نظام سیاسی ، توانمندی اقتصادی و پیشرفت های فرهنگی آن ملت می باشد. مکانیزم های مختلف اقدام پژوهی معلمان را می توان به شرح زیر طبقه بندی کرد :

اقدام پژوهی  یا چهره به چهره

     این مکانیزم قدیمی ترین و در عین حال پایدارترین مکانیزم می باشد و هم اکنون در بسیاری از کشورهای دنیا مورد استفاده قرار می گیرد. آموزش های  عموماً در چارچوب  مقررات  آموزشی خاصی مستلزم  حضور معلمان در محل آموزش می باشد و داری انواع مختلفی می باشد از جمله :

الف- برنامه آموزشی تمام وقت : در این شیوه پرسنل بطور تمام وقت با استفاده از مأموریت تحصیلی به تحصیل می پردازند.

ب- برنامه های آموزشی بعد از ساعات اداری : در این شیوه معلمان در  ساعات غیر اداری در مراکز آموزش  عالی  به  تحصیل

 می پردازند و عمدتا در ساعات بین 5 تا 9 شب این کلاس ها  تشکیل می شوند.

ج- دوره های پایان هفته : در این شیوه معلمان سازمان در روزهای تعطیل اداری در مرکز اقدام پژوهی یا دانشکده خاصی حضور می یابند و آموزش های ویژه را طی می کنند( فتحی واجارگاه، 1376 : 16).

اعطای فرصت های مطالعاتی

در این مکانیزم عمدتاً پرسنلی که از لحاظ علمی و عملی عملکرد بالایی را از خود نشان داده اند شناسایی می شوند. سپس فرصت های مطالعاتی برای ارتقای دانش و مهارت های ویژه به آنان ارائه می شود. این افراد ضمن دریافت تمامی مزایا و حقوق هنگام کار، در سطح ملی یا محلی به دانشگا ه یا مرکز خاصی مراجعه می کنند و دوره های آموزشی کوتاه مدت یا بلند مدت را سپری می کنند.

خود آموزی معلمان

     روند کار در این مکانیزم به این صورت است که مراکز ضمن خدمت منابعی را برای پرسنل معرفی می کنند و پرسنل بطور مستقل به مطالعه موضوعات ذیربط می پردازند. برای اجرای این مکانیزم از رویکردهای مختلف استفاده می شود. یکی از مهمترین ابزارها برای اجرای خود آموزی عبارت است از ترتیب دادن مسابقات علمی برای دسته های مختلف شغلی در سطح سازمان.

مرکز دانلود گویا طرح

در عین حال برای اجرای موفق این مکانیزم ضرورت دارد واحدهای اقدام پژوهی به اقدامات زیر مبادرت ورزند :

الف منابع علمی و مطالعاتی مناسب را شناسایی کند.

ب- منابع ذیربط را برای مطالعه و یادگیری در اختیار معلمان قرار دهند.

ج- تبلیغات لازم را در سطح سازمان انجام دهند ( همان منبع :